İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Hollywood’un Efsanevi Ses Efekti: Wilhelm Çığlığı

Bunca zaman yüzlerce film izlediniz. Hepsinde de gözden (daha doğrusu kulağınızdan) kaçırdığınız bir şey var. Yüzlerce film, dönüp dolaşıp tek bir ortak noktada birleşiyor. İki saniyelik bir ses efektinde.

Hollywood’un içinde bir şaka olarak başlayıp, dünyaya yayılan bir sesten bahsediyorum. Genellikle, biri vurulunca ya da düştüğünde duyuyorsunuz. Acıyla bağıran bir adamın sesi, neredeyse 70 yıldır filmlerde kullanılıyor.

Wilhelm çığlığı olarak anılan ses efekti; Star Wars, Indiana Jones, Yüzüklerin Efendisi, Beşinci Element ve daha yakın tarihli Terminator: Dark Fate gibi filmlerin hepsinde var.

Wilhelm çığlığı ilk kez, 1951 tarihli Gary Cooper filmi Distant Drums’da duyuldu. Filmde, bir grup asker bataklıktan geçerken bir tanesine timsah saldırıyordu. Bacakları timsah tarafından kemirilen adam, tüm arkadaşlarını dehşete düşüren bir çığlık atıyordu. Sesin hikayesi burada bitebilirdi. Bazı ses tasarımcıları bu kadar tembel olmasaydı tabii. Aynı ses, iki sene sonra tekrar duyuldu. 1953 tarihli, The Charge at Feather River filminde. 

Burada, Er Wilhelm adında bir asker bacağından okla vuruluyordu. Atından düşerken tanıdık bir çığlık atıyordu. Hatta film yapımcıları, aynı efekti filmin farklı yerlerinde tekrar tekrar kullanarak paradan ve zamandan tasarruf etti. Evet, adını buradan alıyor almasına, ama bu şekilde anılması için epey zaman geçmesi gerekti.

Sonraki on yıllar boyunca, çeşitli filmlerde Wilhelm çığlığı tekrar ortaya çıktı. Onu gerçekten meşhur eden ise, orijinal Star Wars üçlemesiydi. Sıradan ve önemsiz bir ses efekti, nasıl oldu da gişe rekorları kıran filmlere sızmayı başardı? 

Bunun için Güney Kaliforniya Üniversitesi Film Okulu öğrencilerine teşekkür etmemiz gerekiyor. Aralarındaki geyiğin sonu buralara kadar geldi. Öğrenciler 1970’lerin başında, stok ses efektlerini keşfettiler ve çalışmalarında kullanmaya başladılar. Çığlığı da fark ettikleri ilk film The Charge at Feather River olunca, buna Wilhelm çığlığı dediler. 

İlgini Çekebilir:  Kız Kardeşler (2019)

Bu öğrencilerden biri, iki Oscar ödülü kucaklamış ses tasarımcısı Ben Burtt’tü. Burtt, Star Wars’ın ses düzenlemelerini yapması için işe alındı. Gerisi zaten malumunuz. Yalnızca orijinal üçlemede değil, Tüm Star Wars filmlerinde Wilhelm çığlığı var. Hatta 2015 yılındaki The Force Awakens’ta bile. Ama Disney’in oyunbozan yapımcıları, Wilhelm çığlığını emekliye ayırma kararı verdi.

Ben Burtt

Olsun, Burtt epey üretken bir ses tasarımcısı. Elinin altından tonla film geçiyor. Wilhelm çığlığını başka bir yerde duymak isterseniz, Steven Spielberg imzalı Indiana Jones filmlerinin üçünü de izlemeniz yeterli.

Aynı ses efekti bir değil, iki dev filmde kullanılınca, diğer filmciler de ışığı gören sinek gibi üşüştüler. Kendi filmlerine Wilhelm çığlığını dahil eder oldular. James Cameron Titanik’te, Peter Jackson Yüzüklerin Efendisi üçlemesinde kullandı. Meta delisi Quentin Tarantino da durur mu? Yapıştırdı çığlığı. Rezervuar Köpekleri, Kill Bill ve hatta son filmi Once Upon A Time… In Hollywood’da yer verdi. 

Küçük bir test: Wilhelm çığlığının nerede geçtiğini bulabilecek misin?

Animasyon filmler de trendi izledi. Disney, Wilhelm çığlığını Toy Story serisi, Beauty and the Beast ve Aladdin’de kullandı. Böylece, çığlık hızla ses tasarımcıları arasında şaka yollu bir geleneğe dönüştü. Kullanımı, 2003 – 2007 arasındaki dönemde zirve yaptı. IMDB’ye göre, 400’den fazla film Wilhelm çığlığını kullandı. Hatta sonraları, Red Dead Redemption ve Grand Theft Auto gibi oyunlara da sıçradı.

Hiçbir şey, bu geleneği bozabilirmiş gibi görünmüyordu. Ta ki internet gelene kadar. YouTube videoları, ikonik sesi videolarına meze etti ve daha fazla insanın haberdar olmasını sağladı. İnternette dönen her geyiğe olduğu gibi, sonunda boku çıktı ve komik gelmemeye başladı. 

Hem artık Hollywood stok seslere ihtiyaç duymuyordu ki. Her stüdyo, kendi ses efektlerini kaydedebilecek güçteydi. Film yapımcıları da yavaş yavaş kullanmayı bıraktı.

İlgini Çekebilir:  Sonu Hüsranla Biten 6 Rüya Film Projesi

Tabii, sinema dünyasından öyle kolay kolay silinecek bir şey değil. Wilhelm çığlığının ihtişamlı günleri geride kalsa bile Deadpool 2, Avengers: Infinity War ve Venom gibi popüler filmlerde yer almaya devam etti.

Geriye tek bir soru kaldı: Bu çığlığı atan kim? Kullanımını popüler hale getiren Ben Burtt, sesin peşine düştü. 

Yaptığı araştırma, onu ses efektini kullanan ilk film Distant Drums’a götürdü. Warner Bros’un filmle ilgili kayıtlarını inceleyen Burtt, aktörlerin bir listesini buldu. Listedekiler arasında, Burtt’ün meşhur çığlığı atan kişi olduğuna inandığı isim Sheb Wooley’di. Ünlü bir şarkıcı olan Wooley, 1958 tarihli The Purple People Eater şarkısıyla tanınıyordu.

Sheb Wooley

Yine de Wilhelm çığlığının asıl sahibi o mu, tam bilemiyoruz. Elimizde epey güçlü kanıtlar var tabii. Mesela şarkıcının rolü, filmin listesinde geçmiyor. Ama Wooley’in ufak bir rol aldığını ve bazı ses efektleri kaydettiğini biliyoruz. Daha da önemlisi, eşi Linda Dotson verdiği bir röportajda onu, “Her zaman filmlerde çığlık atma ve ölme konusunda müthiş olduğuyla ilgili şaka yapardı.” diye anıyor.

Wilhelm çığlığının tüm hikayesi bu. Film sırasında bu ses efektini fark edip konuyu kaçırırsanız kimi suçlayacağınızı biliyorsunuz artık.

Siz de Wilhelm çığlığını fark ettiğiniz filmleri yorumlarda paylaşabilirsiniz.

İlk yorum yapan sen ol

Cevap yaz