kutsal geyiğin ölümü

"bir film, ayakkabının içine kaçmış bir taşa benzemelidir," der lars von trier. sennur sezer ise bu söze binaen şunu söyler: ayakkabının içine kaçan taşın rahatsızlığı taşı çıkardıktan sonra da bitmez, bilirsiniz. sinemayı bu şekilde yorumlayan yönetmenler öyle filmler yapar ki film, adeta izleyenlerin yakasına yapışır. sinema salonunu terk ederken ebeveyni tarafından azarlanmış bir çocuğa dönüşürüz. işte yorgos lanthimos da bizi azarlamayı seven yönetmenlerden biri.

kutsal geyiğin ölümü (the killing of a sacred deer), lanthimos'un gergin bir atmosfere sahip filmlerinden. başlangıcından itibaren bunu vadediyor ve bu konuda finale kadar başarılı olduğunu söyleyebiliriz. neyle karşılaşacağımızı bilmeden izlemeye başladığımız filmde perdeye yansıyan ilk görüntü, -fonda çalan schubert'in stabat mater d383'ü eşliğinde- açık kalp ameliyatı yapılan bir hastanın yakın plan çekilmiş kalbi oluyor. daha bu sahneden anlıyoruz taşın ayakkabımıza girdiğini. kameranın yavaşça yaptığı zoom out (uzaklaşma) hareketiyle doktorların ellerini görüyoruz ve sahne yavaşça kararıyor.

ilk sahneden itibaren filmde sıkça kullanılan bu kamera hareketinin, anlatıya yaptığı katkıdan ayrıca bahsetmekte fayda var. yakın plan çekimler bizim, perdedeki özneyle yakınlık kurmamıza, hatta onun yerine geçmemize sebep oluyor. zoom out hareketiyle kamera uzaklaştıkça öznenin içinde bulunduğu durumu daha iyi anlıyor ve yaşadıkları sanki bizim başımıza gelmiş gibi hissediyoruz. bu da filmi izlerken yaşadığımız tedirginliğin artmasına sebep oluyor. zaten bolca kullanılan uzun planlar da tuzu biberi... kendimizi filme kaptırıp olaylara çözüm istemenin de ötesinde intikam duygusuna kapılıyoruz.

sonraki sahnede kalp cerrahı olan doktor steven murphy'yle (colin farrell) tanışıyoruz. filmin tamamını göz önünde bulundurduğumuzda steven'in soyadının da rastgele seçilmediğini düşünebiliriz çünkü filmde başına gelenler, murphy kanunları'nın fikir babası edward murphy'nin "ters gidebilecek her şey ters gider" sözüne uygun olarak ters gidiyor. görünüşte steven; göz doktoru olan eşi anna (nicole kidman), oğlu bob (sunny suljic) ve kızı kim'den (raffey cassidy) oluşan küçük, düzgün bir aileye sahip. tabii ki, lanthimos tarafından henüz sınanmamış olan bir aileden bahsediyoruz. zaten yönetmenin filmlerinde kurduğu aile tipleri ilk bakışta gayet steril durmaktadır. ancak aile içi dinamikleri yakından gözlemlediğimizde bir tuhaflık olduğunu anlarız. kynodontas'ta (dogtooth, köpek dişi) çocuklarının dış dünyayla bağlarını tümden kopararak onları kötülüklerden korumaya çalışan bir aileyi görürüz. her şey, anne-babanın istediği gibi gitmektedir. çocuklar gökte uçan uçakların bahçelerine düşmesini isteyecek kadar saftır. düşen her uçak, gökyüzünde göründüğü haliyle, yani ufak bir maket oyuncak olarak gelir bahçelerine. bu kusursuz (!) aile, oğullarının cinsel ihtiyaçlarını karşılaması için evlerine getirdikleri kadının, çocuklardaki bu saflığı fırsata çevirmeye çalışmasıyla bozulur. farkında olmadan dış dünyayla tanışan çocuklar doğal olarak meraklanmaya başlar ve aile altüst olur. kutsal geyiğin ölümü'nde kurulan aileyse köpek dişi'ndekine kıyasla daha normal olsa da tam anlamıyla değil. bunda karakterlerin donuk tipler olmasın da etkisi büyük. hatta filmdeki tüm karakterler böyle. bu durum, doğal olarak diyaloglara da yansıyor. anna'nın yatmadan önce, "yarın kek yapacağım ve senden başka kimse tadına bakamayacak" demesinin ardından steven'in öyle bir "zavallı çocuklar" deyişi vardı ki, orada aslında çocukların o güzel keki yiyemeyecek olmasına üzülmüyor, "şu film bitse de gitsek" demek istiyormuş gibiydi. bu gibi sahnelerde rahatsız edici olsa da, filmin tamamı dikkate alındığında, karakterlerin tavırlarındaki soğukluğun bilinçli bir tercih olduğu anlaşılabiliyor. yine de bazı izleyiciler tarafından diyaloglar yapay bulundu ve bu durum, filmden nefret etmelerine sebep oldu.

film ilerledikçe, steven'in alkollüyken ameliyat ettiği bir hastanın hayatını kaybettiğini öğreniyoruz. ölümünün ardından steven, adamın oğluna yakınlık göstermeye başlıyor. böylece, martin'le (barry keoghan) tanışıyoruz. tanıdık geldi mi? martin, ailenin başına lanthimos tarafından açılan belanın ta kendisi. steven, kendi ailesi dahil kimseye bir şey söylemeden; onunla ara sıra buluşuyor, vakit geçiriyor ve ona hediye alıyor. hatta onu kendi ailesiyle bile tanıştırıyor. her ne kadar, aradaki mesafeyi korumaya çalışsa da bir süre sonra işler kontrolünden çıkmaya başlıyor. kim'le aralarında meydana gelen aşkı düşünecek olursak, işlerin iyice çıkmaza girdiği su götürmez bir gerçek. steven, yanına uğramadan önce mutlaka aramasını söylese de martin, sık sık haber vermeden iş yerine gidiyor, sürekli buluşmak için onu zorluyor, dahası her yerde onu takip ediyor. durumdan rahatsızlık duyan steven'in, kendisini ondan uzaklaştırmasına karşılık olarak martin'in tavrı da tehditkarlaşmaya başlıyor. olayların patlak vermeye başladığı noktaysa bob'un hastalanması. öyle bir hastalık ki hiçbir tanımı, teşhisi, nedeni bulunamıyor. çaresiz, martin'in buluşma isteğini kabul etmesiyle birlikte hem steven hem de biz yaşananların nedenini öğreniyoruz. martin'in deyişiyle, babasının ölümünden sorumlu olan steven, dengeyi sağlamak için kendi ailesinden birini öldürmek zorunda. gerekeni yapmaması halinde, steven hariç herkes üç aşamalı bir şekilde ölecek: bir, bacakların felç olması; iki, açlıktan ölme derecesine kadar yemeyi reddetme; üç, gözlerin kanamaya başlaması; ve dört, ölüm! üçüncü aşamaya geldikten sonra geri dönüş olmuyor. yani bir bakıma gerekeni yapmayan bir baba yüzünden ölüme mahkum olmuş birinin kendi cenazesine ağlaması diyebiliriz.

steven böyle bir şeyin mümkün olabileceğine inanmadığı için ısrarla yapılabilecek bütün testleri tekrar tekrar uyguluyor ancak hiçbir sonuç çıkmıyor. üstelik bob'un ilerlemekte olan hastalığının yanı sıra kim de rahatsızlanıyor. tüm bunlar karşısında çaresiz kalan steven olan biteni anna'ya anlatıyor. artık herkes durumun farkında. böylece başta izlediğimiz aile tablosunda çatlaklar oluşmaya başlıyor. bu noktadan sonra anna, çocuklarının hastalığına üzülen bir anne olmaktan çıkıp kendisine de uğrayacak olan felaketten paçayı kurtarmaya çalışan birine dönüşüyor. önce steven'in ölümüne sebep olduğu adamla ilgili bilgilere ulaşmaya çalışıyor ama ölümün asıl suçlusunun kim olduğuna dair kesin bir sonuç yok. steven'e göre suçlu anestezist arkadaşı, anesteziste göreyse suçlu olan kişi steven. biraz alkol içtiği söyleniyor ama böyle bir şeye sebep verdiği kesin değil. kaldı ki hastanın bünyesi ameliyatı kaldıramamış ve ölmüş de olabilir. zaten söz konusu kişi babasını kaybetmiş bir ergenken asıl ölüm nedeninin hiçbir önemi yok.

bu arada anna, martin'in evine gidip, "eğer kocam bir hata yaptıysa neden bunun bedelini benim ve çocuklarımın ödemesi gerekiyor, anlamıyorum" dediğinde martin, babası öldükten sonra onu spagetti yerken görenlerin, aynı babası gibi yediğini söylediklerinden bahsediyor. sonrasında herkesin spagettiyi aynı şekilde yediğini öğrendiğinde yaşadığı üzüntünün, babasının ölümüne duyduğu üzüntüden daha fazla olduğunu söylüyor. bu diyalogda martin'in anlatmak istediği şey, hayatta kimsenin özel olmadığı. ona göre herkes kendisinin farklı olduğunu ve başına gelenleri hak etmediğini düşünse de bu sadece bir yanılgıdan ibaret. "bu olan bitenler adil mi, değil mi bilemem ama adalete en yakın şey olarak aklıma bir bu geliyor," dediğinde, kimlerin zarar göreceğini değil, sadece adaletin yerini bulmasını umursadığını anlıyoruz.

ilginç bir detay: filmin resmi web sitesinde "doktora görün" başlıklı bir sayfada, bir nevi kişilik testine benzeyen bir bölüm çıkıyor ve size belli sorular soruluyor. bu sorulardan bir tanesi "özel olduğunu düşünüyor musun?"

martin'in şartını yerine getirmekten başka çareleri olmadığını anladıklarındaysa ölüm korkusu, aile bireylerinin -haklı olarak- bencilleşmesine yol açıyor. öyle ki çocuklar babalarına kendisini daha uslu göstermeye ve alttan alta diğerini öldürmesinin daha iyi olacağı mesajını vermeye başlıyor. anna, seksi elbiselerle steven'in vazgeçilmezi olmaya çalışıp "bana göre en mantıklısı çocuklardan birini öldürmek. çünkü yeniden çocuk yapabiliriz," bile diyor alenen. steven, yaşamasına izin vereceği çocuğun en iyisi olması için okul idaresiyle görüşerek çocukların okuldaki durumları hakkında bilgi almaya çalışıyor. sonunda tüm aile üyelerini salonda elleri ve ağızları bantlanmış şekilde oturtuyor. kafalarına yastık kılıfı geçiriyor. kendi gözlerini de bir bere yardımıyla kapattıktan sonra olduğu yerde dönerken tüfeğini ateşliyor. böylece seçim yapmak yerine işi şansa bırakmış oluyor.

film boyunca birçok tahminde bulunsak da martin'in sebep olduğu bu hastalığın ne olduğunu ya da nasıl bulaştığını öğrenemiyoruz. aslına bakarsanız hastalık bulaşıcı bir şey de değil. yine de martin'in getirdiği hediyelerden veya limonatadan şüphelenmeden edemiyoruz. bu şüphemizin doğru olmadığını öğrendiğimiz sahneyse çocuklar hastanede yatarken martin'in kim'le telefonda konuştuğu sahne. martin konuşmaları sırasında ondan pencereye çıkmasını istiyor. felç olduğu için, "bunu yapabileceğimden emin değilim ama senin için deneyeceğim," yanıtını veren kim, sanki hiçbir şeyi yokmuş gibi pencereye kadar yürüyor. martin'in izniyle hastalığa mola verebilmesinden bunun, doğaüstü bir durum olduğunu anlıyoruz.

peki, işin aslı ne? maalesef bu sorunun cevabı filmin içinde değil. 70. cannes film festivali'nde en iyi senaryo ödülü kazanan kutsal geyiğin ölümü, yunan mitolojisindeki iphigenia tragedyası'sından beslenen bir film. dolayısıyla cevap bu tragedyada saklı. hikayeyse şöyle:

truva kralı priamos ve hakabe'nin oğlu paris, sparta kralı menelaos'un karısı helen'i kaçırır ve bu yüzden troya (truva) savaşı çıkar. bunun üzerine menelaos ve miken kralı olan kardeşi agamemnon'un önderliğinde donanma kurulur. agamemnon'un, artesmis'e adanmış olan hayvanlardan birini öldürerek işlediği suç nedeniyle artemis öfkelenir ve tam yelken açacakları sırada bütün rüzgar kesiliverir. artemis’in öfkesi, ancak agamemnon kendi kızı iphigenia’yı ona kurban ederse geçecektir. agamemnon çaresiz, kızını kurban etmeyi kabullenmek zorunda kalır. ancak artemis, sonunda kıza acır ve onun yerine kurban edilmesi için bir geyik gönderir. kutsal geyiğin ölümüyle birlikte artemis'in öfkesi diner ve gemiler yola çıkabilir.

üstelik lanthimos, esin kaynağını filmin içerisine bir ipucu olarak bırakmayı ihmal etmemiş. steven, çocukların durumunu öğrenmek için okula gittiğinde konuştuğu görevli ona, kim'in edebiyat ve tarih derslerinde çok iyi olduğunu, iphigenia tragedyası üzerine harikulade bir yazı yazdığını, söylüyor. lanthimos sanki bize, "martin'in bunları nasıl yaptığını filme koymadım gidin biraz yunan mitolojisi okuyun," diyor gibi.

yani martin'in gücü de steven'in çaresizliği de buradan geliyor. bir yandan, yüzündeki aptal ve boş bakışlarıyla bile nefret uyandıran bir ergenin artemis yerine konmasının, yani ona tanrılık atfedilmesinin mantıklı olduğunu söylemek güç. ancak öte yandan, hikayedeki bu unsuru daha somut şeylerle değiştirmenin daha iyi olacağını da söyleyemeyiz. eğer hastalık, doğaüstü nedenlerden meydana gelmeseydi de martin limonataya kattığı bir şeylerle onları hasta etmiş olsaydı film bu kadar etkileyici olur muydu, tartışılır.



Ad

!f 2017,7,!f 2018,14,akademi ödülleri,1,analiz,20,anthony hopkins,1,belgesel,2,berkay kılıç,8,burak aras,4,christian bale,1,david lynch,1,doğa bekiroğlu,52,duyuru,2,elbi pekcan,3,ethan hawke,1,fanzin,11,festival,6,filmekimi 2016,3,filmekimi 2017,7,filmekimi 2018,15,golden globe,1,guillermo del toro,1,haber,83,ilginç,6,inceleme,147,irem turhan,9,istanbul film festivali,1,javier bardem,1,jennifer lawrence,1,jodie foster,1,kevin spacey,1,kısa film,4,kuzuların sessizliği,1,mark wahlberg,1,mother!,1,murder on the orient express,1,naz ekmekçi,81,nisan altın,56,noviseçki,15,oscar,2,ödül,13,quentin tarantino,1,röportaj,1,seda bayram,19,sundance,2,the shape of water,1,the silence of the lambs,1,video,2,walter lassally,1,yeşilçam,1,zorba the greek,1,
ltr
item
novicinema - bağımsız sinema platformu: kutsal geyiğin ölümü
kutsal geyiğin ölümü
the killing of a sacred deer eleştirisi.
https://4.bp.blogspot.com/-XYyfdiCwkn8/WkCH8ZZ4NsI/AAAAAAAAAco/uyS-QyQarH8aCscB7BcBMMKchF_6hAxeQCLcBGAs/s320/MV5BNjhlZmYzYWUtMDFmMy00NDI0LWFhNjgtYzYyMGFhMjk2ZjE0XkEyXkFqcGdeQXVyNjUwNzk3NDc%2540._V1_.jpg
https://4.bp.blogspot.com/-XYyfdiCwkn8/WkCH8ZZ4NsI/AAAAAAAAAco/uyS-QyQarH8aCscB7BcBMMKchF_6hAxeQCLcBGAs/s72-c/MV5BNjhlZmYzYWUtMDFmMy00NDI0LWFhNjgtYzYyMGFhMjk2ZjE0XkEyXkFqcGdeQXVyNjUwNzk3NDc%2540._V1_.jpg
novicinema - bağımsız sinema platformu
http://www.novicinema.com/2017/12/kutsal-geyigin-olumu.html
http://www.novicinema.com/
http://www.novicinema.com/
http://www.novicinema.com/2017/12/kutsal-geyigin-olumu.html
true
3808060751201340864
UTF-8
tüm gönderiler yüklendi üzgünüz başka yazı bulunamadı. HEPSİ tamamını oku Reply Cancel reply sil yazan: anasayfa SAYFALAR YAZILAR hepsini göster İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR tüm yazılar ARŞİV ARA TÜM YAZILAR eşleşen sonuç bulunamadı. > anasayfa pazar pazartesi salı çarşamba perşembe cuma cumartesi pazar pzrtesi salı çarş perş cuma cmrtesi ocak şubat mart nisan mayıs haziran temmuz ağustos eylül ekim kasım aralık ocak şubat mart nisan mayıs mayıs haz ağust eylül ekim kasım aralık şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago haftalar önce takipçiler takip et THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy